Asbesthoudend vilt is een flexibel, zacht en vezelig materiaal dat tot halverwege de jaren ’80 op grote schaal, en in grote hoeveelheden werd geproduceerd en heel divers werd toegepast.

Omdat vilt van nature een open, niet-hechtgebonden structuur heeft, behoort asbestvilt tot de meest risicovolle asbesttoepassingen. De vezels zitten niet stevig vast in de matrix van het bindmiddel, en kunnen daardoor bij de minste aanraking of beschadiging “spontaan” vezelemissie veroorzaken.

Asbesthoudend vilt (en het sterk verwante asbestpapier en -karton) werd vooral gewaardeerd om zijn eigenschappen zoals: extreem hittebestendig, goed isolerend en brandvertragend.

Het brede toepassingsgebied splitst zich hoofdzakelijk op in de volgende sectoren:

• Onderlaag van vinylzeilen: Dit is één van de bekendste en meest voorkomende toepassingen. Tussen 1963 en 1983 werd vinylvloerbedekking op rollen geproduceerd door onder andere Novilon met een viltachtige, kartonachtige onderlaag die voor een groot deel uit asbest bestond. Deze laag is vaak lichtgrijs, beige of lichtgroen. Novilon, en andere firma’s bestelden hun vilt bij van Gelder Papier. Hier overheen werd het vinyl aangebracht in typische jaren ’70 kleuren en motieven;
• Dakbedekking en asfaltvilt: Asbestvilt werd veelvuldig gebruikt als onderlaag of spijkerlaag onder bitumineuze dakbedekking (asfalt) op platte daken om de levensduur en brandveiligheid tijden het branden te verhogen;
• Achterwanden van cv-ketels en meterkasten: Dun asbestvilt of -karton werd tegen wanden geniet of gelijmd om te fungeren als hitteschild achter kachels, geisers, cv-installaties of in meterkasten;
• lampen en fittingen bevatten vaak asbestvilt (zie foto’s) als warmtebrug of als hittebestendig, vlamvertragend en isolerend materiaal.

• Pakkingen en afdichtingsmateriaal: In flenzen, zware machines, motoren en industriële leidingen werd asbestvilt geperst (CAF) of als ringen gebruikt om vloeistof- en gasdichte, hittebestendige afdichtingen te vormen;
• Huishoudelijke en industriële apparaten: Oude warmte producerende apparaten, zoals broodroosters, haardrogers, strijkijzers, warmhoudplaatjes, straalkachels, et cetera, bevatten vaak asbestvilt of -papier om de metalen of plastic behuizing te beschermen tegen de hitte van de gloeidraden en verwarmingselementen;
• Voorverwarmingskussens, dekens en branders: Zoals ook besproken bij de benzinebranders, werd het vilt gebruikt om brandstof op te zuigen of als hitteschild in compacte behuizingen;
• Warmtebruggen in keramische mes-patronen, zoals van Jean Müller, Voigt & Haeffner, Weber;
• Vilt in bluskamers waar grote vermogens (Watt) worden geschakeld.

Wanneer asbesthoudend vilt veroudert of losgetrokken wordt (bijvoorbeeld bij het verwijderen van een oude vinylvloer), scheurt het materiaal heel makkelijk in lagen (zie foto’s). Hierdoor ontstaat direct een verhoogde concentratie van zwevende asbestvezels. Tref je ergens een verdachte, vezelige grijze of beige onderlaag of pakking aan die dateert van vóór 2005? Laat het materiaal dan altijd eerst testen door een gecertificeerd laboratorium voordat je het aanraakt of verwijdert.

Wil je weten hoe je asbesthoudend vilt in een specifieke situatie (zoals bij een verbouwing of een specifiek apparaat) kunt herkennen, of ben je benieuwd naar de regels rondom het veilig (laten) verwijderen ervan? Volg dan gerust een cursus in één van de Asbestmusea, in Nederland of Vlaanderen. www.asbestmuseum.nl of www.asbestmuseum.be 

Foto’s: Asbestmuseum, Tetratech (RPS)2, Harold Six, Stef Dierckx, en anderen