In elektrische schakelsystemen werd asbest decennialang gewaardeerd om zijn uitstekende isolerende en hittebestendige eigenschappen. Tot het verbod in 1993 werd het in Nederland breed toegepast in diverse componenten van elektrische installaties.

 

Veelvoorkomende toepassingen:

In oude installaties (voornamelijk van vóór 1994) kun je asbest op de volgende plekken tegenkomen:

 

• Meterkasten en zekeringkasten: De achterpanelen (montageborden) van oude meters en schakelborden zijn vaak gemaakt van asbestcement of een composiet van asbest met hars of teer. Deze panelen zijn meestal donkerbruin, grijs of zwart en hebben een vezelachtige structuur;
• Schakelapparatuur en stroomonderbrekers: Asbest werd gebruikt in scheidingswanden (arc chutes) om vonkoverslag (vlamboog) te voorkomen en hitte te weerstaan;
• Bedrading en isolatie: Oude elektrische draden kunnen zijn omwikkeld met asbesthoudend textiel of vilt om ze te beschermen tegen oververhitting. Dit zie je vaak als een grijze, vezelachtige laag onder een zwarte stoffen ommanteling. Het betreft hier meestal bedrading nabij heten of warme installaties zoals ovens, fornuizen, gaarkeukens, industriële installaties, et cetera;
• Mantelbuizen: Kabels kunnen in de grond of door muren in asbestcementen buizen liggen;
• Vilt om resonantie bij hoge vermogens tegen te gaan. Het mes snijdt hier aan twee kanten, aangezien het vilt bij hoge vermogens ook nog hittebestendig is.

 

Risico’s en herkenning

• Het gevaar bij elektrische systemen is dat de vezels vaak niet-hechtgebonden zijn (zoals in vilt of koord) of door hitte/ouderdom broos zijn geworden;
• Gezondheid: Bij werkzaamheden zoals boren in panelen, het lostrekken van oude bedrading of het openen van oude schakelaars kunnen vezels vrijkomen die bij inademing ernstige longziekten veroorzaken.

 

Herkenning: Asbesthoudende panelen kunnen een typische honingraatstructuur hebben of “asbestbloemen” (witte vlekken) vertonen. Bij twijfel kunnen professionals gebruikmaken van databanken zoals het bronnenboek. Zie: www.bronnenboek.nl 

 

foto’s: Harry Vonk, Stef Dierckx, Clemens Smits, Joris Gribnau, Jean-Paul Engelen, Gert Verspeet.