Granitex was een merknaam voor gevelplaten van vezelcement die veel werden toegepast in woningen en utiliteitsgebouwen in de tweede helft van de 20e eeuw. Een deel (dus niet alle) van deze platen bevatte asbest, omdat dat destijds een standaard versterkingsvezel was in cementproducten.

Wat Granitex precies was

Granitex-platen waren meestal vlakke gevelpanelen van asbestcement met een decoratieve granietachtige toplaag (zie foto’s). Ze werden geproduceerd door de fabrikant Eternit en gebruikt als buitenbekleding van gevels, boeiboorden en balkonafwerkingen.

Het materiaal bestond uit:

• cement als bindmiddel;
• ongeveer 10–15 % asbestvezels als wapening;
• kleur en/of structuurafwerking voor het uiterlijk.

De asbestvezels maakten de platen sterk, relatief dun en bestand tegen weersinvloeden.

Uiterlijk en eigenschappen

De naam “Granitex” verwijst naar de granietachtige structuur aan het oppervlak. Veel voorkomende kenmerken waren:

• een gespikkelde of steenachtige afwerking;
• relatief dunne platen (vaak enkele millimeters tot circa 10 mm);
• meestal geschroefd, gehaakt of geklemd op een houten of metalen frame;
• toegepast bij woningen, flats, scholen en bedrijfsgebouwen.

Door de combinatie van cement en asbest was het:

• rot- en vochtbestendig;
• duurzaam;
• relatief licht en goed te bewerken.

Periode waarin ze asbest konden bevatten

Dit is belangrijk bij herkenning:

• Granitex-platen voor ongeveer 1994 zijn meestal asbestverdacht;
• Vanaf midden jaren 80 verschenen al asbestvrije varianten, maar na c1994 werden ze volledig asbestvrij geproduceerd.

 

Type asbest en risico

Granitex-platen bevatten asbest in een cementmatrix. Dat wordt hechtgebonden asbest genoemd: de vezels zitten vast in het cement.

Zolang de platen intact zijn:

• komen doorgaans geen vezels vrij.

Het risico ontstaat vooral bij:

• zagen;
• boren;
• slijpen;
• verspanen;
• breken
• sterke verwering of renovatie.

Waar je ze vaak aantreft

Granitex werd vooral gebruikt in gebouwen van 1960–1994, zoals:

• portiekflats en galerijflats;
• rijwoningen (gevelstroken onder ramen);
• balkonranden en borstweringen;
• boeiboorden en gevelpanelen van bedrijfs- en kantoorgebouwen

 

foto’s: Harry Vonk