Asbesthoudende kachelkoorden zijn een typisch voorbeeld van hoe een materiaal dat ooit als technisch ideaal werd gezien, later een bron van zorg werd.

Wat zijn kachelkoorden?

Kachelkoorden zijn gevlochten of gedraaide koorden die gebruikt worden om kachels en haarden luchtdicht af te sluiten. Je vindt ze bijvoorbeeld:

• rond de deur van hout- of kolenkachels;
• bij ovendeuren;
• in oude verwarmingsinstallaties;
• oude gaskachels.

De koorden zorgen ervoor dat er geen valse lucht wordt aangezogen en dat warmte binnen de verbrandingsruimte blijft. Daardoor werkt een kachel efficiënter en veiliger.

Waarom werd asbest gebruikt?

Tot ongeveer de 1983 werden deze koorden vaak gemaakt van asbestvezels. Dat had een duidelijke reden: asbest is uitzonderlijk goed bestand tegen hitte. Helaas werd koord op rollen van 20, 25, 50, zelfs 100 meter geleverd. Met als gevolg dat er nog steeds aangebroken rollen asbestkoord worden aangetroffen. Vaak staat letterlijk op de schaal van de rol dat het asbestkoord betreft.

Het materiaal:

• verbrandt niet;
• smelt niet bij normale kacheltemperaturen;
• blijft flexibel genoeg om als afdichting te dienen;
• wordt naargelang de tijd verstrijkt broos en valt uit elkaar.

Voor fabrikanten was het dus een bijna perfect materiaal voor toepassingen waar hitte en afdichting samenkomen.

Waar zat het precies?

In oudere kachels kon je asbest tegenkomen in:

• deurkoorden (de meest voorkomende);
• afdichtingen rond glasruiten;
• pakkingen of afdichting (joint) tussen metalen onderdelen.

Deze koorden zien er vaak witgrijs en los vezelig uit, al is dat geen sluitend herkenningskenmerk.

Hoe zit het met risico’s?

Het risico hangt sterk af van de toestand van het koord:

• Intact en vastzittend: gemiddeld risico;
• Versleten, rafelend of beschadigd: verhoogd risico;
• Verwijderen of vervangen: kan vezelemissie veroorzaken.

Asbest wordt gevaarlijk wanneer vezels vrijkomen en ingeademd worden. Dat kan op lange termijn ernstige ziekten veroorzaken. Koord is niet-hechtgebonden dus houd altijd rekening met risico’s.

Wat gebeurt er tegenwoordig?

Tegenwoordig behoren kachelkoorden asbestvrij te zijn en worden ze gemaakt van materialen zoals glasvezel of keramische vezels, ook wel MMMF of KMV genoemd. Moderne koorden glimmen (blinken), zijn wit, en bestaan uit lange vezels.

Bij oudere kachels geldt:

• niet zelf gaan trekken of knippen aan verdachte koorden;
• bij twijfel laten beoordelen of veilig laten verwijderen;
• vervanging altijd uitvoeren met moderne, veilige alternatieven.

Samengevat

Asbesthoudende kachelkoorden waren ooit een logische technische oplossing voor hittebestendige afdichting. Ze hebben vaak jarenlang probleemloos gefunctioneerd, maar worden nu gezien als potentieel risico wanneer ze verouderen of bewerkt worden. Daardoor zijn ze een klein, maar veelvoorkomend onderdeel van het bredere asbestverleden in woningen en installaties.

 

foto’s: Stef Dierckx, Jean-Paul Engelen