Magnesiet- en houtgraniet vloeren van Magnesiet of Estrich

Deze vloeren hebben een nostalgische uitstraling qua kleur. Vaak groen, geel, blauw, bruin-roze, et cetera. Deze door en door gekleurde cementvloeren komen voor in scholen, universiteiten, industrie, werkplaatsen, kantoren, et cetera.

Magnesietvloeren werden gemaakt uit een mengsel van magnesiacement, asbestvezels en kwarts. Houtgraniet (ook bekend als sorelcement) bestaat uit magnesiet, magnesiumchloride en water, waaraan asbest, maar bijvoorbeeld  ook kurk, als vulstof werd toegevoegd. Het mengsel werd in de vorm van een soort specie als naadloze isolerende laag op betonvloeren aangebracht. Daarnaast werd het mengsel ook verwerkt tot platen, die als isolerende wandbekleding werden gebruikt.

 

De Arbeidsinspectie constateerde in 1952 dat veel, vaak kleine bedrijven, zoals Dermas, Standolith, Farolith, Formalith en Gembalith, zich bezig hielden met de productie van vloeren en platen van magnesiet en houtgraniet. De gebruikte hoeveelheid chrysotiel varieerde in 1952 van 12 ton bij Dermas tot 1 ton bij Gembalith, beide gevestigd in Schiedam.

 

Vaak werden naast de vloeren en platen, ook andere isolatieproducten met asbest gemaakt. In hoeveel woningen en bedrijfsgebouwen vloeren of wandplaten van magnesiet of houtgraniet zijn verwerkt, valt moeilijk te zeggen.

 

Een voorbeeld van een dergelijk bedrijf was ook asbestfabriek Fortuna in Schiedam, dat naast andere isolatiemateriaal, onder de merknaam ‘Fortuniet’ ook vloeren en platen van houtmagnesiet maakte. Aan de ‘Nederlandse asbesthandel en kurksteenfabriek Fortuna’ werd in 1916 een eerste Hinderwetvergunning verleend voor het maken van isolatiemateriaal, zoals kurksteen, asbest en ‘papierisolatiemateriaal’. In het bedrijf stonden in 1916 een slagmolen, een ketel met roermechanisme en een pers voor het vervaardigen van platen opgesteld. Als grondstoffen werden asfalt, asbest, kiezelguhr, pijpaarde, dextrine, lijmmeel en kurk gebruikt.

 

Fortuna verhuisde in 1933 naar een andere locatie in Schiedam, waarbij de inrichting werd gemoderniseerd, want het bedrijf beschikte vanaf toen over twee rolmachines, twee roerapparaten en twee lintzagen. Op de lijst van gebruikte stoffen stond nu ook houtgraniet vermeld. Naast platen van houtgraniet werden luchtcelschalen gemaakt, die gebruikt werden voor de isolatie van leidingen. Het aantal personeelsleden is niet bekend, maar lag niet hoger dan tien. De bedrijfsruimte besloeg over drie verdiepingen gemeten ongeveer 315m2.

 

In 1952 werd Fortuna door de Arbeidsinspectie bezocht. Fortuna verwerkte op dat moment 10 ton asbest per jaar. Het mengen van de verschillende stoffen verliep volgens de inspecteur nog “zeer primitief, namelijk met een schop.” Het bedrijf hield zich in 1952 bezig met het recyclen van oud isolatiemateriaal, waaronder asbestschalen. Deze werden vermalen waarna er vervolgens nieuwe schalen van werden gebakken. Het geheel maakte een sterk verouderde indruk en de Arbeidsinspectie drong er bij de eigenaar van de fabriek op aan de arbeidssituatie te verbeteren.

 

In 1959 vroeg Fortuna een nieuwe Hinderwetvergunning aan, maar er veranderde ook toen weinig aan het productieproces. Wanneer het bedrijf de productie heeft beëindigd is niet bekend.
Bron: Rapport Asbest in kaart 2006

Foto’s: Jente Wellens